8 mei 2024: Lakenhal in Leiden

"And now for something completely different!"- deze uitspraak uit de Monthy Python serie is van toepassing op ons uitje van woensdag 8 mei 2024. In de eerste plaats omdat we naar de Lakenhal in Leiden gingen, waar we nog nooit eerder geweest waren; in de tweede plaats omdat we de tentoonstelling van het werk van de Kimsooja gingen bekijken, een kunstenares uit Zuid-Korea. Zij is bekend om haar eigenzinnige, performatieve installaties waarin textiel de rode draad vormt. En zo is er duidelijke connectie met de geschiedenis van de Lakenhal, en de collectie van het museum die aan deze geschiedenis gewijd is. De tentoonstelling legt deze link. 

Het komt weinig voor dat er aandacht aan textiel als kunst wordt gegeven, en dus is het niet verwonderlijk dat er in de media veel aandacht aan besteed werd.

Voor de koffie verzamelden we ons in het café van de Lakenhal zelf. Tegen 12 uur gingen we naar binnen. Op de overdekte achterplaats vertelde Anneke ons uitgebreid over de geschiedenis van de Lakenhal, en hoe de productie van laken vroeger gedaan werd. Duidelijk dat het een smerig, ongezond en arbeidsintensief proces was.

Ze wees ons ook op de architectuur; we stonden tussen het oude gebouw, uit de 17e eeuw daterend, en een

nieuw gedeelte dat pas recent aan het museum was toegevoegd. Anneke vertelde ook wat we allemaal te zien zouden krijgen. 

In de eerste zaal zagen we op twee schermen films die Kimsooja gemaakt had. De eerste liet zien hoe in Marokko textiel van wol op traditionele wijze gemaakt werd, met de kuipen met urine, klei en zeep, en baden met verf. Op het andere scherm zagen we hoe in de merkwaardige ronde gebouwen in China allerlei textielproducten met naald en draad vervaardigd werden: ook bijzonder arbeidsintensief.

In een volgende zaal zagen we installaties met linnen schilderdoeken op grote houten raamwerken, en bottari's zonder kleur - een bottari is een traditionele Koreaanse bundel voor het vasthouden en verplaatsen van bezittingen. 

In de overdekte achterplaats bekeken we het enorme wandkleed met de geschiedenis van Leiden. Zeer fraai!

De eerste verdieping van de Lakenhal is geheel gewijd aan de Leidse textielgeschiedenis. De kamers doen geheel origineel aan, en zijn gevuld met schilderijen en andere zaken die de textielgeschiedenis illustreren. Zo konden we voelen aan de diverse stadia van het vervaardigen van het laken; het voltooide product is inderdaad prachtig. De schilderijen geven een rooskleurig beeld. Alle personen zien er gezond en blakend uit, met keurige kleding. In werkelijkheid zag het volk er grauw en ongezond uit, doorgaans gekleed in afgedragen kleding, zo niet lompen. Tussendoor waren enkele, nu kleurrijke, werken van Kimsooja opgenomen in deze ruimtes. Vooral de geschiedenis van de Leidse textielindustrie was interessant; het aandeel van Kimsooja was eigenlijk betrekkelijk gering. Na de hype die in de media was opgevoerd, viel dat een beetje tegen. Bij het schilderij van de Leidse staalmeesters praatten we over de overeenkomsten en verschillen met de Staalmeesters van Rembrandt.

Maar daarmee waren we er nog niet. Anneke nam ons mee naar het 19e eeuwse gedeelte, waar we eerst helemaal naar boven gingen, naar de merkwaardige gebrandschilderde ramen met Hollandse graven. En dan naar de monumentale grote hal met de trappen en de koepel. Op de wanden zijn diverse literaire citaten aangebracht, zo ook van onze grote filosoof Johan Cruijff: "Als je ergens niet bent, ben je óf te vroeg óf te laat." Een waar woord! Een mooie plek voor een groepsportret, met hulp van een argeloze bezoeker.

De Lakenhal heeft een indrukwekkend aantal schilderijen in de collectie. Zo zagen we vier van de vijf zintuigen die Rembrandt op 18-jarige leeftijd geschilderd had - de vijfde is nog niet gevonden, maar er is al wel een plek gereserveerd op de muur. Bij een ander vroeg werk stonden we ook stil, waarvan het niet duidelijk was wat het moest voorstellen - iets uit de klassieke geschiedenis, maar wat? Niemand die het weet! Fantastisch hoe hij al op jonge leeftijd zo kon schilderen.

Anneke gaf een uitgebreide toelichting bij het drieluik over het Laatste Oordeel van Lucas van Leyden. We zagen hoe links de deugdzame overledenen door engelen naar de hemel werden gevoerd, en hoe rechts de overleden zondaren door duivels in de gapende muil van de hel werden gestort. De verhoudingen tussen beide groepen leken ons ongeveer even groot. Men vraagt zich af hoe dat tegenwoordig zou zijn: een verschuiving richting zondaren lijkt wel mogelijk.

Buiten, op de gracht was er nog een installatie van Kimsooja te zien; grote bogen over het water. Overdag is daar betrekkelijk weinig aan, maar 's avonds, als ze verlicht zijn, en spiegelen in het water, is het een ander verhaal.

Tijdens de lunch, vlak bij het museum, was het zeer geanimeerd. De gesprekken varieerden van golf (was niks, koud en nat) tot de kabinetsformatie (ook niks), en alles er tussenin. Ook werd nog even overlegd over het uitje dat we in principe in de herfst naar het noorden van land plannen. 

Met dank aan Anneke, die alles weer uitstekend had voorbereid en ons wist te boeien met haar verhalen.

Ga voor de foto's naar de pagina Alle foto albums